Güncelleme: Ekim 2026 | Ceza ve İnfaz Hukuku | Av. Ferhat Bulut
Hapis cezası alan bir kişinin ya da yakınının en çok sorduğu soru şudur: “Cezanın ne kadarını cezaevinde yatacak?” Cevap çoğu zaman “cezanın yarısı” kadar basit değildir. Suçun türü, suç tarihi, tekerrür durumu ve infaz rejimi sonucu değiştirir.
Bu yazıda 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun kapsamındaki koşullu salıverilmeyi (halk arasındaki adıyla şartlı tahliye) ve denetimli serbestliği sade bir dille anlatıyoruz. 2020’de 7242 sayılı Kanun ile kurulan sistemi, ardından gelen 7550 ve 7571 sayılı Kanunlarla yapılan değişiklikleri birlikte ele alıyoruz.
Kısaca bilmeniz gerekenler
- Koşullu salıverilme af değildir. Cezanın kalan kısmı cezaevi dışında, denetim altında infaz edilir (5275 s. K. m.107).
- Süreli hapis cezalarında genel kural cezanın yarısıdır. Bazı suçlarda ve tekerrür hâlinde oran 2/3 veya 3/4’e çıkar.
- Denetimli serbestlik (m.105/A), koşullu salıverilmeye genel kuralda 1 yıl kala başlar. Açık cezaevinde bulunmak, iyi hâlli olmak ve talepte bulunmak gerekir.
- 7550 sayılı Kanun ile 04.06.2025 ve sonrasında işlenen suçlarda en az 5 gün ve koşullu salıverilmeye kadar yatılması gereken sürenin 1/10’u kadar cezaevinde kalma şartı getirildi.
- Suç tarihi sonucu değiştirir. 30.03.2020 ve 31.07.2023 tarihleri için geçici maddeler ayrıca incelenmelidir.
1. Koşullu Salıverilme (Şartlı Tahliye) Nedir?
Koşullu salıverilme, hükümlünün cezasının kanunda belirtilen kısmını iyi hâlli olarak cezaevinde geçirmesi hâlinde, kalan kısmı cezaevi dışında geçirmesidir. Hükümlü, hak ederek tahliye tarihine kadar “denetim süresi” içinde sayılır.
Karar infaz hâkimliği tarafından verilir. Ceza infaz kurumu idaresi gerekçeli bir rapor hazırlar. İnfaz hâkimi raporu uygun bulursa dosya üzerinden karar verir. İyi hâl, idare ve gözlem kurulunun en geç altı ayda bir yaptığı değerlendirmeye göre belirlenir (m.89).
İyi hâl yalnızca “disiplin cezası almamak” demek değildir. Kurum kurallarına uyum, eğitim ve sosyal faaliyetlere katılım, pişmanlık ve topluma uyum gibi unsurlar birlikte değerlendirilir.
2. Denetimli Serbestlik ile Koşullu Salıverilme Aynı Şey mi?
Hayır. İkisi sıklıkla karıştırılır ama farklı aşamalardır. Denetimli serbestlik, koşullu salıverilme tarihinden önceki aşamadır.
| Ölçüt | Denetimli serbestlik (m.105/A) | Koşullu salıverilme (m.107) |
|---|---|---|
| Ne zaman? | Koşullu salıverilme tarihinden önce (genel kuralda 1 yıl kala) | Koşullu salıverilme tarihinden hak ederek tahliye tarihine kadar |
| Başvuru | Hükümlünün talebi gerekir | Kurum idaresinin raporu ve infaz hâkimi kararı esastır |
| Kim karar verir? | İnfaz hâkimliği | İnfaz hâkimliği |
| Yükümlülükler | Denetimli serbestlik müdürlüğü belirler | Denetim süresinde infaz hâkimi belirleyebilir |
| İhlal hâlinde | Açık cezaevine iade | Salıverilme kararının geri alınması |
3. Koşullu Salıverilme Şartları Nelerdir?
- Kesinleşmiş hapis cezası bulunmalıdır. Mahkûmiyet kesinleşmeden infaz başlamaz (m.4).
- Cezanın kanunda öngörülen kısmı infaz edilmiş olmalıdır.
- Hükümlü infaz süresini iyi hâlli geçirmiş olmalıdır.
- Kanunda koşullu salıverilmeyi engelleyen bir hâl bulunmamalıdır.
- Kurum idaresinin raporu üzerine infaz hâkimliği olumlu karar vermelidir.
4. Koşullu Salıverilme Oranları ve Süreleri
Koşullu salıverilme için cezaevinde geçirilmesi gereken süre, cezanın türüne ve suça göre değişir:
| Durum | Cezaevinde geçirilmesi gereken süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Süreli hapis (genel kural) | Cezanın 1/2’si | m.107 |
| Ağırlaştırılmış müebbet | 30 yıl | m.107 |
| Müebbet | 24 yıl | m.107 |
| Bazı suçlar (kasten öldürme, işkence, eziyet, bazı cinsel suçlar vb.) | Cezanın 2/3’ü | m.107 |
| Bazı cinsel suçlar ve uyuşturucu ticareti (TCK 188) | Cezanın 3/4’ü | m.108 |
| Örgütlü suçlar | Süreli hapiste 2/3; müebbette 30 yıl; ağırlaştırılmış müebbette 36 yıl | m.107 |
| Tekerrür | Süreli hapiste 2/3; müebbette 33 yıl; ağırlaştırılmış müebbette 39 yıl | m.108 |
| İkinci defa tekerrür | Süreli hapiste 3/4 (7550 ile koşullu salıverilme yasağı kaldırıldı) | m.108 |
| Birden fazla süreli hapis | En fazla 28 yıl (tekerrürde 32 yıl) | m.107-108 |
Bu oranlar genel çerçevedir. Suç tarihi, geçici maddeler ve içtima durumu sonucu değiştirebilir.
5. Denetimli Serbestlik Şartları (5275 s. K. m.105/A)
- Hükümlü hakkında kesinleşmiş hapis cezası bulunmalıdır.
- Hükümlü açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunmalıdır.
- İyi hâlli olmalıdır.
- Koşullu salıverilmesine 1 yıl veya daha az süre kalmış olmalıdır (genel kural).
- Hükümlü talepte bulunmalıdır. Denetimli serbestlik kendiliğinden uygulanmaz.
- İnfaz hâkimliği olumlu karar vermelidir.
- 04.06.2025 ve sonrasında işlenen suçlarda, koşullu salıverilme tarihine kadar yatılması gereken sürenin en az 1/10’u ve en az 5 gün cezaevinde geçirilmiş olmalıdır (7550 s. K.). Önemli: Adli para cezasının ödenmemesi nedeniyle hapse çevrilen cezalarda hem denetimli serbestlik hem de koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz.
6. Denetimli Serbestlik Süresi Kaç Yıl?
| Durum | Süre | Not |
|---|---|---|
| Genel kural | Koşullu salıverilmeye 1 yıl kala | m.105/A |
| 0-6 yaş çocuğu olan kadın hükümlü | 2 yıl kala | Diğer şartlar saklı |
| Ağır hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatını yalnız sürdüremeyenler | 3 yıl kala | Adli Tıp Kurumu raporu veya onaylı sağlık kurulu raporu gerekir |
| Suç tarihi 30.03.2020 ve öncesi | 3 yıl kala (istisna suçlar hariç) | Geçici m.6 |
| Suç tarihi 31.07.2023 ve öncesi | 3 yıl erken yararlanma (en az 3 ay açık cezaevi) | Geçici m.10 |
7550 sayılı Kanun ile gelen 1/10 kuralı
Burada kastedilen, mahkûm olunan cezanın onda biri değildir. Kanun, “koşullu salıverilme tarihine kadar cezaevinde geçirilmesi gereken sürenin onda biri” ifadesini kullanır. Bu süre hiçbir hâlde 5 günden az olamaz. Düzenleme, 04.06.2025 tarihinden önce işlenen suçlara uygulanmaz (Geçici m.11).
7571 sayılı Kanun ve Geçici Madde 10
25.12.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7571 sayılı Kanun, Geçici m.10’un altıncı fıkrasını değiştirdi. 31.07.2023 ve öncesinde işlenen suçlardan kapalı cezaevinde bulunanlar bakımından, istisna suçlar hariç, açık cezaevine ayrılma şartları şöyle düzenlendi: toplam cezası 10 yıldan az olanlar için kapalıda 1 ay, 10 yıl veya daha fazla olanlar için 3 ay geçirmiş olmak ya da açık cezaevine ayrılmasına 3 yıl veya daha az süre kalmış olmak.
Bu geçici hükümler istisna suçlar (kasten öldürme, cinsel suçlar, uyuşturucu imal ve ticareti, terör suçları gibi) için uygulanmaz. Her dosya ayrıca incelenmelidir.
7. Örnek Hesaplar
Aşağıdaki tablo yalnızca ön fikir vermek içindir. Tutukluluk mahsubu, içtima, açık cezaevine ayrılma şartları ve suç tarihine göre geçici maddeler hesabı değiştirir.
| Ceza | Uygulanan oran | Koşullu salıverilme için infaz |
|---|---|---|
| 6 yıl | 1/2 (genel kural) | 3 yıl |
| 6 yıl | 2/3 (tekerrür) | 4 yıl |
| 6 yıl | 3/4 (ikinci tekerrür veya TCK 188) | 4 yıl 6 ay |
| 10 yıl | 1/2 (genel kural) | 5 yıl |
| 10 yıl | 2/3 | 6 yıl 8 ay |
| 10 yıl | 3/4 | 7 yıl 6 ay |
Örnek: 6 yıl hapis cezası alan ve genel kurala tabi bir hükümlünün koşullu salıverilme tarihi 3 yıl sonradır. Tüm şartlar sağlanırsa denetimli serbestlik bu tarihten 1 yıl önce, yani yaklaşık 2 yıl sonra başlayabilir. Koşullu salıverilmeden sonra hak ederek tahliye tarihine (6. yılın sonu) kadar denetim süresi sürer.
8. Denetimli Serbestlik Süreci Nasıl İşler?
- Koşullu salıverilme tarihi ve 105/A kapsamına girip girmediğiniz belirlenir.
- Hükümlü denetimli serbestlik talebinde bulunur.
- Ceza infaz kurumu idaresi değerlendirme raporu hazırlar.
- Dosya infaz hâkimliğine gönderilir ve hâkim karar verir.
- Karar olumluysa hükümlü cezaevinden ayrılır.
- Hükümlü, talebinde belirttiği denetimli serbestlik müdürlüğüne 5 gün içinde başvurur.
- Müdürlük risk ve ihtiyaçlara göre yükümlülükleri belirler.
Dikkat: 5 günlük başvuru süresi
- Süre cezaevinden çıkışı izleyen günden itibaren takvim günüyle işler. Son gün resmî tatile denk gelirse tatili izleyen ilk mesai günü sona erer.
- Süresinde başvurmayan hükümlü için açık cezaevine iade istenebilir. “Sonra giderim” demek ciddi sonuç doğurur.
9. Yükümlülükler, İhlal ve Cezaevine İade
Denetimli serbestlik müdürlüğü hükümlünün risk ve ihtiyaçlarına göre yükümlülük belirler. Uygulamada şunlar gündeme gelir:
- Kamuya yararlı bir işte ücretsiz çalışma
- Belirli günlerde imza verme veya belirlenen yere başvurma
- Belirli bölgede denetim ve gözetim altında bulunma ya da belirli yerlere gitmeme
- Eğitim, rehberlik veya iyileştirme programlarına katılma
- Uyuşturucu bağlantılı dosyalarda tedavi ve rehabilitasyon programları
- Elektronik izleme
Tek bir ihlal otomatik olarak cezaevine dönüş demek değildir. Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği’ne göre yetişkinlerde 1 yıl içinde mazeretsiz ve kasıtlı 3 ihlal “ısrar” sayılır. Açık cezaevine iade şu hâllerde gündeme gelir:
- 5 gün içinde denetimli serbestlik müdürlüğüne başvurmamak
- Yükümlülüklere, denetim planına veya uyarılara uymakta ısrar etmek
- Hükümlünün kendi isteğiyle cezaevine dönmek istemesi
- Denetimli serbestlik başladıktan sonra, alt sınırı 1 yıl veya daha fazla hapis gerektiren kasıtlı bir suçtan kamu davası açılması (infaz hâkimi takdir yetkisini kullanır; beraat gibi sonuçlarda infaza devam kararı verilebilir)
10. Koşullu Salıverilme Kararı Geri Alınabilir mi?
Evet. Denetim süresinde hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suç işlenirse veya infaz hâkiminin uyarısına rağmen yükümlülüklere uymakta ısrar edilirse karar geri alınır. Geri alma kararı dosya üzerinden infaz hâkimliğince verilir ve karara karşı itiraz yolu açıktır.
- Yeni suç işlenmişse: sonraki suçtan verilen cezanın iki katı süre cezaevinde çektirilebilir. Bu süre hak ederek tahliye tarihini geçemez.
- Yükümlülüğe aykırılık varsa: ihlalin niteliğine göre takdir edilen süre cezaevinde çektirilir.
- Geri alma sonrasında aynı hüküm için bir daha koşullu salıverilme kararı verilmez.
11. Müvekkillere Pratik Tavsiyeler
- Müddetnameyi isteyin ve kontrol ettirin. Koşullu salıverilme, hak ederek tahliye ve denetimli serbestlik tarihlerindeki hesap hataları sık görülür.
- Suç tarihini ve geçici maddeleri kontrol ettirin. 30.03.2020, 31.07.2023 ve 04.06.2025 tarihleri hesabı değiştirir.
- İyi hâlinizi koruyun. Disiplin cezasından kaçının, eğitim ve sosyal faaliyetlere katılın.
- Denetimli serbestlik talebinizi zamanında verin. Ağır hastalık veya 0-6 yaş çocuk gibi özel hâllerde belgeleri önceden hazırlayın.
- Çıkışınızın ardından ilk iş talebinizde belirttiğiniz denetimli serbestlik müdürlüğüne başvurmak olsun.
- Yükümlülükleri aksatmayın, mazeretlerinizi belgeleyin, adres değişikliğini bildirin.
- Denetim süresinde yeni bir suç dosyasına karışmamaya özen gösterin. Sonuçları çok ağırdır.
- Sosyal medyadaki “af çıktı”, “herkes çıkacak” gibi paylaşımlara değil, güncel mevzuata ve avukatınıza güvenin.
- Olumsuz bir karar çıkarsa itiraz süresi kısa olduğundan vakit kaybetmeden bir ceza avukatına başvurun.
Sıkça Sorulan Sorular
Koşullu salıverilme ile şartlı tahliye aynı şey mi?
Evet. Şartlı tahliye halk arasındaki kullanımdır. Kanundaki karşılığı koşullu salıverilmedir.
Koşullu salıverilme af mıdır?
Hayır. Ceza ortadan kalkmaz. Hükümlü hak ederek tahliye tarihine kadar denetim süresindedir.
Süreli hapis cezalarında koşullu salıverilme oranı kaçtır?
Genel kural 1/2’dir. Bazı suçlarda ve tekerrür hâlinde 2/3, bazı suçlarda ve ikinci defa tekerrürde 3/4’tür.
2026’da denetimli serbestlik süresi kaç yıl?
Genel kural 1 yıldır. Suç tarihi ve özel durumlara göre 2 veya 3 yıl uygulanabilir.
Denetimli serbestlik için cezaevinde kalmak şart mı?
04.06.2025 ve sonrasında işlenen suçlarda en az 5 gün ve koşullu salıverilmeye kadar yatılması gereken sürenin 1/10’u kadar kalmak gerekir. Önceki suçlarda bu şart aranmaz.
Cezaevinden çıktıktan sonra kaç gün içinde başvurmalıyım?
5 gün içinde, talebinizde belirttiğiniz denetimli serbestlik müdürlüğüne başvurmalısınız.
Adli para cezası hapse çevrilirse denetimli serbestlik olur mu?
Hayır. Bu durumda 105/A ve koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz.
Denetimli serbestlikte imzaya gitmezsem ne olur?
Mazeretsiz ihlal uyarıya yol açar. Yetişkinlerde 1 yıl içinde kasıtlı ve mazeretsiz 3 ihlal “ısrar” sayılır ve cezaevine iade gündeme gelir.
Koşullu salıverilme kararını kim verir?
İnfaz hâkimliği, cezaevi idaresinin gerekçeli raporunu değerlendirerek dosya üzerinden karar verir.
Sonuç
Koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik, tek bir tabloyla çözülemeyecek kadar teknik konulardır. Aynı ceza miktarı, farklı suç türü veya farklı suç tarihi nedeniyle bambaşka sonuç doğurabilir. En doğru yöntem; suç tarihi, suç türü, tekerrür durumu, açık cezaevi şartları, iyi hâl ve müddetnameyi birlikte incelemektir.
İnfaz hesabı ve denetimli serbestlik için hukuki destek
- Müddetname kontrolü, denetimli serbestlik başvurusu ve infaz hâkimliği kararlarına itiraz süreçlerinde ceza avukatı desteği alabilirsiniz.
- Av. Ferhat Bulut Hukuk Bürosu | ferhatbulut.av.tr | 0507 009 24 51 | info@ferhatbulut.av.tr
Yasal uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir. Mevzuat Ekim 2026 itibarıyla değerlendirilmiştir.
